Τον Απρίλιο του 2016, η ισπανική Αστυνομία λαμβάνει  πληροφορία σχετικά με  κύκλωμα λαθραίας εξαγωγής γόνων του ευρωπαϊκού χελιού  Anguilla -anguilla (γυαλόχελο) από την ΕΕ. Τα χέλια πραγματοποιούν ένα τεράστιο ταξίδι από την Ισπανία στην Ασία, με το αζημίωτο  βέβαια για τους εμπλεκομένους.

«Φορτηγό με εκατοντάδες γόνους ευρωπαϊκού χελιού θα αναχωρήσει εντός της ημέρας από τη Βαρκελώνη προς την Ιταλία και στη συνέχεια θα μεταβεί στην Ελλάδα, απ’ όπου το φορτίο θα αναχωρήσει αεροπορικά για το Χονγκ Κονγκ»,  γράφει το μήνυμα του  ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που έστειλαν οι Ισπανοί στην Ελλάδα, στη Διεύθυνση Στρατηγικής Τελωνειακών Ελέγχων και Παραβάσεων, αλλά και τη Europol.

Επιχείρηση  «AGAIA»

 Η αντίδραση των ελληνικών Αρχών είναι άμεση και τοποθετείται ανακριτικός υπάλληλος της υπηρεσίας για να συντονίσει την επιχείρηση με κωδικό «AGAIA», όπως τη βάφτισαν οι Ισπανοί.

Οι εμπλεκόμενες εταιρείες τίθενται υπό παρακολούθηση σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και οι κινήσεις τους καταγράφονται.

Από τις έρευνες των Ισπανών διαπιστώνεται ότι για να διατηρηθούν ζωντανά τα χέλια χρησιμοποιείται ειδικά σχεδιασμένος εξοπλισμός, ώστε να αντέξουν τη μεγάλη διαδρομή μέχρι την Ελλάδα.

«Το κέρδος που αποφέρει κάθε φορτίο που προσγειώνεται στο Χονγκ Κονγκ είναι μεγάλης αξίας. Καθώς η ενδοκοινοτική διακίνηση του ευρωπαϊκού χελιού επιτρέπεται, δεν έχει νόημα να σταματήσουν τα φορτηγά οι ισπανικές ή ιταλικές αρχές. Θα πρέπει να αναμείνουν την άφιξη του φορτίου στο Τελωνείο, όπου θα επιχειρηθεί η εξαγωγή του στο Χονγκ Κονγκ», αναφέρουν οι ισπανικές Αρχές.

Το διήμερο 11 και 12 Μαΐου 2016, πραγματοποιείται στις Βρυξέλλες η 32η συνάντηση της Ομάδας των Αρχών Επιβολής της Νομοθεσίας για την Προστασία των Ειδών Άγριας Ζωής, στην οποία μετέχει και η Ελλάδα. Οι Ισπανοί εξηγούν ότι βάσει των πληροφοριών τους, έχει προκύψει το modus operandi των διακινητών: «Φορτίο άνω των 500 κιλών με γόνους ευρωπαϊκού χελιού (γυαλόχελο) φορτώνεται στην Ισπανία και ταξιδεύει οδικώς στην Ελλάδα, μέσω Ιταλίας, πιθανότατα με πλοίο.

Στη συνέχεια, πηγαίνει σε  ελληνική μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας για ολιγοήμερη παραμονή των χελιών σε νερό, ώστε να ανακτήσουν τις αντοχές τους για να επιβιώσουν στο πολύωρο αεροπορικό ταξίδι προς τις χώρες προορισμού τους (Κίνα, Ταϊλάνδη, Φιλιππίνες).

 Κατά πάσα πιθανότητα, τα χέλια ανασυσκευάζονται σε μικρότερες συσκευασίες και μεταφέρονται στο αεροδρόμιο όπου δηλώνονται ως εμπορεύματα με άλλη δασμολογική κλάση».

Απαγορευμένη η εξαγωγή στην Κίνα

 Αξίζει να σημειωθεί πως στην Κίνα το ευρωπαϊκό χέλι θεωρείται εκλεκτό έδεσμα, με αποτέλεσμα η ζήτηση να είναι στα ύψη και κατ’ επέκταση και τα χρήματα που είναι διατεθειμένοι να δώσουν τοπικοί παράγοντες για την απόκτηση ενός φορτίου από την Ευρώπη.

 Η εξαγωγή του από την Κοινότητα έχει απαγορευτεί με τη σύμβαση CITES, ενώ εντός της Κοινότητας επιτρέπεται η διακίνησή του.

Στις 9 Σεπτεμβρίου 2016, η ισπανική υπηρεσία Guardia Civil  Seprona και η  Γενική Διεύθυνση των Ελληνικών Τελωνείων, συναντιούνται στα γραφεία της Europol στη Χάγη, προκειμένου η επιχείρηση «AGAIA» να γίνει με εμπιστευτικότητα. Τέσσερις μέρες μετά, στο γραφείο της Ειρήνης Γιαλούρη, Γενικής Διευθύντριας Τελωνείων και ΕΦΚ, καταφθάνει ανώνυμη καταγγελία και στο στόχαστρο της υπηρεσίας μπαίνουν τρεις εταιρείες της Δυτικής Ελλάδας και δέκα άτομα.

Ξεκινάει έλεγχος στις εξαγωγές των εταιρειών, ενώ μέσω της Διεύθυνσης Διεθνούς Συνεργασίας της ΕΛ.ΑΣ. καταφθάνουν από την Europol έγγραφα του ισπανικού γραφείου Siena, με αναλυτικά στοιχεία για εξαγωγές, τρόπους ξεπλύματος χρήματος, καταστάσεις πωλήσεων, τιμολόγια, κόστη πλασματικά και πραγματικά, αλλά και συνεργάτες.

Το έγγραφο, που αφορούσε στο ξέπλυμα μαύρου χρήματος, περιελάμβανε τιμολόγια προς ισπανική εταιρεία, με τα αληθινά κόστη προς τον Kike και τη Jane, αξίας 80.000 ευρώ, ενώ η αναγραφόμενη αξία στα τιμολόγια ήταν 334.500 ευρώ, ποσά που δήλωνε η ελληνική εταιρεία και δικαιολογούσε τα έσοδά της.

Μετά απ’ αυτά,  το γραφείο του Οικονομικού Εισαγγελέα (επικεφαλής Παν. Αθανασίου) κινείται άμεσα και δίνει  εντολή στην αντεισαγγελέα Ελένη Μιχαλοπούλου να ξεκινήσει έρευνα.

 Η εισαγγελική λειτουργός με  τη συνεργασία των αρμόδιων υπηρεσιών και πρωτίστως της Οικονομικής Αστυνομίας, δίνει αρχικά εντολή για άρση του τηλεφωνικού απορρήτου και συστηματική παρακολούθηση των εμπλεκομένων, ενώ μετέχει σε συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν για την οργάνωση της επιχείρησης από τη Eurojust,   προκειμένου να υπάρξει ανταλλαγή πληροφοριών και συντονισμένες συλλήψεις.

Ύστερα από δέκα μήνες ερευνών σε Ισπανία και Ελλάδα, στις 3 Φεβρουαρίου και  ώρα 5 το πρωί,  ένας οδηγός εμπλεκόμενης εταιρείας καταφθάνει στην αποθήκη του «Ελευθέριος Βενιζέλος». Κλιμάκιο της Γενικής Διεύθυνσης Τελωνείων, στο οποίο μετέχει και εκπρόσωπος των ισπανικών Αρχών, αλλά και αστυνομικοί της Οικονομικής Αστυνομίας, συλλαμβάνουν επ’ αυτοφώρω τον οδηγό που μετέφερε τα 16 κιβώτια με χέλια.

Οι  συλλήψεις

Παράλληλα, πραγματοποιούνται εκτεταμένες έρευνες σε οικίες και επιχειρήσεις, ιδιοκτησίας των μελών του κυκλώματος, σε Αττική (Κορωπί), Αιτωλοακαρνανία, Θεσπρωτία (Ηγουμενίτσα) και Πρέβεζα, όπου συνελήφθησαν ο «εγκέφαλος» και τα υπόλοιπα μέλη του  δικτύου.

 Κατά τις έρευνες βρίσκονται επίσης  και κατάσχονται το χρηματικό ποσό των 13.000 ευρώ, πλήθος ηλεκτρονικών υπολογιστών και σκληρών δίσκων καθώς και μεγάλος όγκος έγγραφων-παραστατικών εξαγωγής εμπορευμάτων, τιμολόγια κλπ, ενώ  συλλαμβάνονται εννέα άτομα  ηλικίας από 31 έως 62 ετών (7 άνδρες και 2 γυναίκες).

 Παράλληλα, συλλήψεις πραγματοποιούνται και στην Ισπανία, όπου δρούσε η «κορυφή» της  οργάνωσης.

Σύμφωνα με την ΕΛ.ΑΣ.,  έλληνας «εγκέφαλος» του κυκλώματος είναι καθηγητής  ΤΕΙ, που είχε ιδρύσει μία εκ των εταιρειών, ενώ τα κέρδη από τις λαθραίες εξαγωγές γόνων χελιού υπολογίζονται στα 12,4 εκατ. ευρώ.

Ο «εγκέφαλος» αποδέχθηκε την εμπλοκή του στην υπόθεση και κατέθεσε ότι οι συγκατηγορούμενοί του δεν γνώριζαν ότι απαγορευόταν η εξαγωγή των χελιών.

Ο καθηγητής είχε συστήσει την εταιρεία το 2001. Από  την 1η Απριλίου 2012 απαγορεύθηκε η εξαγωγή χελιών είδους Anguilla -anguilla από την Κοινότητα, αυτός όμως συνέχισε την εξαγωγή τους.

 Οι δύο άλλες εμπλεκόμενες εταιρείες παρουσιάζουν μόνο  εξαγωγές ζωντανών  ψαριών  προς το Χονγκ Κονγκ, ενώ το τελευταίο τετράμηνο η εταιρεία του καθηγητή είναι η μόνη ελληνική επιχείρηση που εξάγει εμπορεύματα με περιγραφή ζωντανά ψάρια προς την κινεζική πόλη από το Ελευθέριος  Βενιζέλος.

Από τον έλεγχο των τελωνειακών αρχών στο σύστημα ICISNET του διεθνούς Αερολιμένα, προκύπτει ότι τα προστατευόμενα χέλια εξάγονταν ως εμπορεύματα με περιγραφή «ΨΑΡΙΑ ΖΩΝΤΑΝΑ  (ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΜΕΝΑ ΙΧΘΥΔΙΑ ΚΕΦΑΛΟΥ ΖΩΝΤΑ)», με τα αδήλωτα ποσά, παράνομης δραστηριότητας, να ανέρχονται στο ποσό των 2.703.640 ευρώ για διάστημα 3,5 μηνών.

Οι έρευνες σε αμάξια και εταιρείες αποκαλύπτουν και έγγραφα των Ελλήνων προς τους Ισπανούς συνεργούς τους, Jane και Kike, με αναλυτικά στοιχεία για τα πραγματικά και πλασματικά κόστη και κέρδη, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο γίνονταν και οι πληρωμές.

 Η Γενική Διεύθυνση Τελωνείων υπολογίζει βάσει των διαθέσιμων μέχρι τώρα  στοιχείων ότι το κύκλωμα αποκόμισε το ποσό των 12,4 εκατ. ευρώ από το 2013 μέχρι σήμερα.

Γιατί το προστατευόμενο χέλι πωλείται τόσο ακριβά

Όπως αναφέρεται  σε ενημερωτικό σημείωμα του γραφείου του Οικονομικού Εισαγγελέα: «Συγκεκριμένα, το ανωτέρω είδος χελιού, επονομαζόμενο ευρωπαϊκό χέλι, είναι είδος προστατευόμενης άγριας πανίδας, το οποίο απειλείται με εξαφάνιση, καθ’ όσον το χέλι δεν αναπαράγεται στην αιχμαλωσία και η υπεραλίευση του γόνου του έχει ως συνέπεια τη μείωση του πληθυσμού του κατά 90%.

Η εξαγωγή του από την Κοινότητα έχει απαγορευτεί με την σύμβαση CITES, ενώ εντός της Κοινότητας επιτρέπεται η διακίνηση του. Ταξιδεύει την άνοιξη στη θάλασσα των Σαργάσσων (Β. Αμερική) για να γεννήσει.

 Οι προνύμφες επιστρέφουν στην Ευρώπη, όπου στα ποτάμια της Γαλλίας, της Ισπανίας και της Πορτογαλίας γίνονται γυαλόχελα (glass eels) τους μήνες Νοέμβριο έως Μάρτιο και το ψάρεμα (παράνομο – διότι ακόμη και η αλίευσή τους είναι υπό περιορισμό ή απαγόρευση) των γυαλόχελων γίνεται τις νύκτες τις οποίες έχει νέα σελήνη.

Οι Ισπανοί, Γάλλοι και Πορτογάλοι ψαράδες, πουλάνε παράνομα σε ισπανική εταιρία στην τιμή περίπου των 500ευρώ/ κιλό (ενώ νόμιμα η τιμή πώλησής του είναι περίπου 150-200 ευρώ).

Τα γυαλόχελα κατόπιν της αλίευσης τους υποφέρουν από έντονο στρες και γι’ αυτό στις εγκαταστάσεις της ισπανικής εταιρίας παραμένουν για 48 ώρες για να σταθεροποιηθούν.

 Μετά ακολουθεί ειδική συσκευασία (το γυαλόχελο χρειάζεται πολύ κρύο και καλά οξυγονωμένο νερό για να διατηρηθεί ζωντανό) και τα μεταφέρουν με ειδικό φορτηγό στη Βαρκελώνη, προκειμένου να ταξιδέψει για Ιταλία.

Αφού το φορτίο διασχίσει την Ιταλία (όπου πιθανόν γίνονται και εκεί κάποιες συναλλαγές) μεταφέρεται στην Αγκώνα προκειμένου να ταξιδέψει με πλοίο για την Ηγουμενίτσα. Από εκεί μεταφέρονται στις εγκαταστάσεις της ελληνικής εμπλεκόμενης επιχείρησης προκειμένου να ξεκουραστούν (το γυαλόχελο αντέχει ως και 40 ώρες ταξίδι) και να ανασυσκευαστούν για να ετοιμαστούν για το ταξίδι προς το Χονγκ Κονγκ.

Το φορτίο ταξιδεύει με αεροπλάνο με πτήση από το διεθνή αερολιμένα Ελευθέριος Βενιζέλος προς το Χονγκ Κονγκ, με στάση στην Κωνσταντινούπολη (συνολική ώρα πτήσης 16 ώρες). Το γυαλόχελο πωλείται στην Κίνα στην τιμή των 1.500 ευρώ/κιλό περίπου».

Η απολογία του «εγκέφαλου»

 Στην απολογία του, ο «εγκέφαλος» του κυκλώματος αποδέχεται ότι συμμετείχε σε ορισμένες από τις πράξεις εμπορίας γυαλόχελων, αλλά απορρίπτει τις κατηγορίες των αστυνομικών αρχών για «τα υπέρογκα και δυσθεώρητα μεγέθη που περιγράφουν, ύψους 12,4 εκατ. ευρώ, που προήλθαν από 124 εξαγωγές» και αποδέχεται τη συμμετοχή του μόνον στο αδίκημα της λαθρεμπορίας, σε ορισμένες περιπτώσεις.

Ο καθηγητής προβάλλει τους ισχυρισμούς ότι διαθέτει αδειοδοτημένη εταιρεία εκτροφής χελιών Anguilla anguilla (έχει προσκομίσει σχετικά έγγραφα) και προσβάλλει την κατηγορία της υποβάθμισης περιβάλλοντος, επικαλούμενος σειρά επιστημονικών μελετών για την αναπαραγωγή και υπεραλίευση χελιών, ακόμα και από την ΕΕ.

 Επιπλέον, υποστηρίζει ότι το εμπόριο χελιών Anguilla- anguilla επιτρέπεται εντός της Κοινότητας και δεν συνιστά περιβαλλοντική υποβάθμιση, σε αντίθεση με την εξαγωγή του.

 Ο Δημήτρης  Αναστασόπουλος, δικηγόρος ενός εκ των κατηγορουμένων, δήλωσε : «Στη συγκεκριμένη υπόθεση υπήρξαν οπωσδήποτε υπερβολές από τις διωκτικές αρχές, τόσο ως προς τα πρόσωπα που ενεπλάκησαν όσο και ως προς την πραγματική βαρύτητα και τις διαστάσεις της.

Επιτυχώς, κατά τη γνώμη μας, διαγνώστηκαν αυτές από την Ανακριτική και Εισαγγελική Αρχή, με αποτέλεσμα όλοι οι συλληφθέντες-κατηγορούμενοι να αφεθούν ελεύθεροι ύστερα από μια πολύωρη ανακριτική διαδικασία, έχοντας έτσι πλέον τη δυνατότητα να μπορέσουν να αποδείξουν τους ισχυρισμούς τους, οι οποίοι βεβαίως καταδεικνύουν στην αθωότητά τους.

 Ως προς την ουσία της υπόθεσης, καίτοι δεν αφορά τον εντολέα μου, καθώς ενεπλάκη απολύτως άδικα, υφίστανται σειρά ζητημάτων που εγείρουν εύλογα ερωτηματικά ως προς τις αποδιδόμενες κατηγορίες, τα οποία θα πρέπει να διευκρινιστούν στα πλαίσια της εν εξελίξει ανακριτικής διαδικασίας».

Προκάλεσαν  την υποβάθμιση του ΤΕΙ Ιχθυοκαλλιέργειας

 Εκτός όμως   από την υπόθεση   αυτή καθεαυτή,   που έχει ήδη πάρει τον δρόμο της δικαιοσύνης και αυτή είναι που θα αποδώσει τις όποιες ευθύνες, υπάρχει και μια άλλη διάσταση στη συγκεκριμένη ιστορία, η οποία  θα πρέπει να τονιστεί.

Σύμφωνα με  πληροφορίες που διέρρευσαν από τον αθηναϊκό τύπο,  ο  «εγκέφαλος» του κυκλώματος  ήταν    καθηγητής στο Τμήμα Ιχθυοκαλλιέργειας της   Ηγουμενίτσας και τώρα στο αντίστοιχο Τμήμα του ΤΕΙ Μεσολογγίου.

 Ένας επίσης από τους συλληφθέντες,  έχει υπηρετήσει στο παρελθόν ως καθηγητής στο ίδιο Τμήμα της Ηγουμενίτσας, ενώ τώρα βρίσκεται σε άλλο Τμήμα του ΤΕΙ Ηπείρου στην Άρτα.

Οι άνθρωποι αυτοί, αλλά και μια σειρά άλλων από  το πρώην διδακτικό προσωπικό του καταργημένου πλέον Τμήματος της Ηγουμενίτσας, ήταν εκείνοι που προκάλεσαν με τη συμπεριφορά τους την υποβάθμισή του,  δίνοντας την αφορμή και την αιτία  στην τότε πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας να  προχωρήσει στην κατάργησή του.

 Ορισμένοι μάλιστα, πρωτοστάτησαν στο κλείσιμό  του,  προκειμένου να  φύγουν από την Ηγουμενίτσα.

Η γρήγορη άνοδος του τομέα των ιχθυοκαλλιεργειών, οδήγησε τους περισσότερους από τους καθηγητές –οι οποίοι ξεκίνησαν στην Ηγουμενίτσα αφοσιωμένοι αρχικά στην ακαδημαϊκή τους καριέρα- στο να αρχίσουν  να ασχολούνται οι ίδιοι με τον κλάδο, είτε δημιουργώντας δικές τους μονάδες, είτε συμμετέχοντας ως συνέταιροι- μέτοχοι σε μονάδες στις οποίες παρείχαν  συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Έθεσαν λοιπόν, πολύ γρήγορα,  τα επαγγελματικά τους συμφέροντα, τα οποία βρίσκονταν εκτός Θεσπρωτίας,  πάνω από τα ακαδημαϊκά τους καθήκοντα και καθώς οι περισσότεροι δεν ήταν καν ηπειρώτες αλλά ζούσαν με τις οικογένειές τους μακριά από τη Θεσπρωτία, εγκατέλειψαν ουσιαστικά στην τύχη του το Τμήμα  Ιχθυοκαλλιέργειας Ηγουμενίτσας, παρουσιαζόμενοι μία ή δύο φορές το μήνα για διδασκαλία και  αδιαφορώντας για τους φοιτητές τους, τα  μαθήματα, το πρόγραμμα σπουδών   και  τα εργαστήρια.

Η αποκάλυψη της συγκεκριμένης υπόθεσης αποδεικνύει πλέον ξεκάθαρα ποιες ήταν οι προτεραιότητες τους  και γιατί οδηγηθήκαμε στο να στερηθεί η Θεσπρωτία μια τόσο απαραίτητη για την εθνική οικονομία και για την περιοχή μας,  ακαδημαϊκή μονάδα…